Trauma

Een trauma ontstaat wanneer je een schokkende gebeurtenis zoals emotionele, lichamelijke of seksuele mishandeling of langdurige verwaarlozing niet goed hebt kunnen verwerken en die gebeurtenis herbeleeft in angstwekkende beelden zoals flashbacks en nachtmerries. Ook een professionele waarneming van een oorlogssituatie, menselijk lijden, geweld of dreiging kan tot een trauma lijden. De gebeurtenis blijft zo hard in het geheugen steken dat je hier blijvend last van hebt.

Traumatische ervaringen leiden vaak tot problematische omgang met jezelf en je omgeving door minder controle over je gevoelens en gedrag. Je kwetsbaarheid en gevoeligheid vergroten.


Symptomen
prikkelbaarheid, opvallende veranderingen in gedrag, onbegrepen en miskend voelen, spanningsklachten, vermijdingsreacties, wantrouwen
emotieregulatie-problematiek, negatief zelfbeeld, pathologische dissociatie
mindere prestaties, nachtmerries, concentratieproblemen, het steeds opnieuw herbeleven van de gebeurtenis
lichamelijke klachten (kan psychosomatisch zijn), hyperactiviteit
isolement, relatieproblemen, problemen op het werk, alcoholverslaving, drugsmisbruik, bang om achtergelaten te worden
asociaal gedrag, woede, schaamte, schuldgevoel, angst of paniekaanvallen, stress, depressie, somberheid, onzekerheid

Soorten trauma

enkelvoudig trauma
 

Wanneer je in het dagelijks leven last hebt van psychische problemen als gevolg van een schokkende gebeurtenis.
 

meervoudig trauma
 

Een meervoudig trauma ontstaat door chronische, zich herhalende schokkende gebeurtenissen (seksueel misbruik, plagen, verwaarloosd worden).
 

complex trauma
 

Dit is een combinatie van een enkel- of meervoudig trauma, wat verschillende klachten in verschillende leefdomeinen veroorzaakt.
 

Reacties tijdens een traumatische ervaring

Wanneer we in een gevaarlijke, bedreigende of angstige situatie terechtkomen, ontstaat er een stressreactie. Door de aanmaak van stresshormonen, een hogere hartslag, voorhoogde waakzaamheid en energieboost maakt je lichaam zich klaar om te vechten of te vluchten. Na die reactie keert je lichaam terug naar een veilige en stabiele toestand.

Wanneer vechten of vluchten niet kan, gaat je lichaam op de noodrem staan en bevriezen. Je trekt je mentaal terug en verstart in totale machteloosheid en angst.

Maar soms is bevriezen niet voldoende en ontstaat er een splitsing van de psyche (dissociatie). De gevoelens van de traumatische ervaring worden gefragmenteerd door opsplitsing van de emoties in een traumadeel, overlevingsdeel en een overgebleven gezond deel. In deze toestand ervaar je geen pijn of angst meer doordat de traumatische ervaring buiten je bewustzijn wordt gehouden. Je plaatst jezelf in een gevoelloze toestand.


Fases van traumaverwerking

stabilisatie
 

Je brein heeft aan de herinnering van de traumatische gebeurtenis een waarde toegekend. De reactie op de emoties die daarbij opkomen moet eerst afnemen door het ontladen van je emoties. Zo wordt de waarde en emotionele lading van het trauma neutraler. Je emoties worden losgekoppeld van de gebeurtenis, wat je in staat stelt om die gebeurtenis op een andere manier te ervaren.
 

verwerking
 

Door cognitieve gedragstherapie wordt het ontstaan en het verleden van het trauma ontrafeld om zo de bron van de angst te achterhalen en het trauma te leren begrijpen. Zo is het makkelijker om het trauma in bedwang te houden.
 

integratie
 

Nu moet je emotiecentrum een nieuwe waarde toekennen aan de gebeurtenis door de negatieve connotatie te vervangen door positieve inzichten: wat heb je geleerd, hoe kan je die situatie vermijden, hoe ga je er in het vervolg mee om. Je bent nu in staat om de gebeurtenis vanop afstand te bekijken en die een plaats te geven.
 

Posttraumatische stressstoornis (PTSS)

PTSS is een direct gevolg van een trauma dat een ingrijpende invloed blijft hebben op je leven en je verschillende psychische en lichamelijke klachten laat ervaren. Waarom je al dan niet PTSS ontwikkelt, is niet duidelijk. Het soort trauma, de duur van het trauma en je karakter spelen een grote rol in je vatbaarheid voor PTSS. Ook kan emotionele steun vanuit je omgeving na een trauma de kans op PTSS verkleinen.

Dit zijn de meest verkomende symptomen van PTSS:

  • herbeleving
  • vermijding
  • spanning
  • roekeloos gedrag
  • somberheid
  • tonen van weinig interesse
  • schuldgevoel
  • minderwaardigheidsgevoel
  • moeheid en lusteloosheid
  • plotse ireële angsten


Als behandeling voor PTSS worden volgende technieken gebruikt.

  • EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing)
    Hierbij worden je gedachten naar de traumatische ervaring geleid terwijl iemand je afleidende stimulansen aanbiedt. Doordat die je aandacht opeisen, heb je minder ruimte om te denken aan de traumatische ervaring.
  • imaginaire exposure
    In deze cognitieve gedragstherapie ga je de confrontatie met de traumatische ervaring aan door erover te praten. De gebeurtenis vermijden en in je geheugen laten steken is geen oplossing op lange termijn. Praten geeft je controle over de angst.
  • narratieve exposure
    Als variant op imaginaire exposure wordt ook hier de traumatische ervaring opgerakeld, maar nu ook met aandacht voor de positieve gebeurtenissen. Je praat niet alleen over de traumatische ervaring, maar ook over de leuke gebeurtenissen. Door die ervaringen in het perspectief van je volledige leven te plaatsen, verwerk je niet alleen de traumatische ervaring maar krijg je ook een beter beeld van je volledige leven.

Alternatieve behandelingen

lees inspirerende quotes

kanaliseer je gedachten