zet je zaak zen onderweg in de kijker

hechting

Hechting is een belangrijk concept binnen de ontwikkelingspsychologie en beschrijft de emotionele band die een kind opbouwt met zijn primaire verzorgers (meestal ouders). Die vroege relaties vormen vaak een blauwdruk voor hoe iemand later omgaat met vertrouwen, intimiteit, emoties en relaties.

hechting is het proces waarbij een kind leert
  • of anderen beschikbaar zijn wanneer het hulp nodig heeft
  • of het veilig is om emoties te tonen
  • of het de moeite waard is om liefde en zorg te ontvangen
  • hoe het met stress en angst kan omgaan

Een baby of kind heeft geen perfecte ouder nodig. Wat vooral belangrijk is, is dat verzorgers meestal voldoende sensitief reageren op de behoeften van het kind.

alle
veilig
onveilig-vermijdend
onveilig-angstig
gedesorganiseerd

veilige hechting


kenmerken
  • vertrouwen in anderen
  • kan nabijheid en zelfstandigheid combineren
  • durft hulp te vragen
  • reguleert emoties relatief goed
  • voelt zich meestal voldoende geliefd

als volwassene
  • gezonde relaties
  • kan conflicten meestal verdragen
  • heeft basisvertrouwen

onveilig-vermijdende hechting


ontstaat vaak wanneer
  • gevoelens worden genegeerd
  • kwetsbaarheid wordt afgewezen
  • ouders emotioneel afstandelijk zijn
Het kind leert: "Ik moet het alleen doen."
 
gedrag als kind
  • toont weinig behoefte aan troost
  • lijkt onafhankelijk
  • onderdrukt emoties

als volwassene
  • moeite met emotionele nabijheid
  • vermijdt afhankelijkheid
  • houdt gevoelens voor zichzelf
  • kan afstandelijk overkomen
Belangrijk: deze mensen voelen vaak wel emoties, maar hebben geleerd ze niet te tonen.

onveilig-angstige hechting


ontstaat vaak wanneer
  • ouders soms beschikbaar zijn en soms niet
  • reacties onvoorspelbaar zijn
Het kind leert: "Ik weet niet of er iemand voor mij zal zijn."
 
gedrag als kind
  • sterke behoefte aan nabijheid
  • moeite met scheiding
  • moeilijk te troosten

als volwassene
  • verlatingsangst
  • veel behoefte aan bevestiging
  • overanalyseren van relaties
  • angst om afgewezen te worden

gedesorganiseerde hechting


ontstaat wanneer
  • de verzorger tegelijkertijd bron van veiligheid én angst is
  • er sprake is van mishandeling, verwaarlozing of ernstig onvoorspelbaar gedrag
  • het kind bang is voor degene die het eigenlijk bescherming moet bieden
Het kind ervaart een onoplosbaar conflict: "Ik wil naar jou toe voor veiligheid, maar ik ben ook bang voor jou."
 
gevolgen kunnen zijn
  • moeite met vertrouwen
  • chaotische relaties
  • sterke emotionele schommelingen
  • problemen met zelfbeeld
  • verhoogde kans op psychische klachten
Wordt vaak gezien als de meest problematische hechtingsvorm. Niet iedereen met een gedesorganiseerde hechting ontwikkelt ernstige problemen, maar het risico is wel groter.

gevolgen

"Niet goed gehecht" betekent niet automatisch dat iemand levenslang beschadigd is. Wel kunnen bepaalde patronen ontstaan.
 

emotioneel
 

  • moeite met emoties herkennen
  • moeite met emoties reguleren
  • sterke angst, schaamte of boosheid
  • gevoel van leegte

 

relationeel
 

  • moeite met vertrouwen
  • angst voor afwijzing
  • verlatingsangst
  • moeite met intimiteit
  • aantrekken en afstoten van mensen

 

zelfbeeld
 

  • laag zelfvertrouwen
  • gevoel niet goed genoeg te zijn
  • sterke behoefte aan goedkeuring
  • moeite met grenzen stellen

 

psychisch
 

Een onveilige hechting veroorzaakt niet rechtstreeks een stoornis, maar kan het risico verhogen op:
 
hechtingsstijl veelvoorkomend patroon
veilig vertrouwen en open communicatie
vermijdend afstand houden, autonomie beschermen
angstig zoeken naar bevestiging
gedesorganiseerd wisselen tussen aantrekken en afstoten

hechtingstrauma

Hechtingstrauma ontstaat wanneer een kind gedurende langere tijd onvoldoende veiligheid, bescherming of emotionele afstemming ervaart. Dit kan komen door:
  • emotionele verwaarlozing
  • fysieke verwaarlozing
  • mishandeling
  • chronische afwijzing
  • ernstige conflicten thuis
  • verslavingsproblematiek bij ouders
  • psychische problemen van ouders
Het gaat vaak niet om één gebeurtenis, maar om een patroon. Dit trauma heeft later een heel grote invloed op je partnerkeuze.

kan je later alsnog veilig gehecht worden

Ja, dit wordt verworven veilige hechting genoemd. Je kan door
  • gezonde relaties
  • therapie
  • veilige vriendschappen
  • een stabiele partner
  • zelfreflectie
nieuwe ervaringen opdoen die oude patronen gedeeltelijk veranderen, want je hersenen blijven gedurende het hele leven leren.
 
Hechting gaat over de vraag die een kind onbewust beantwoordt tijdens zijn eerste levensjaren: "Zijn andere mensen veilig en ben ik het waard om van gehouden te worden?" De antwoorden die het kind daarop ontwikkelt, kunnen grote invloed hebben op emoties, relaties en zelfbeeld, maar ze hoeven niet het laatste woord te hebben over hoe die zich later ontwikkelt.

Je staat er echt niet alleen voor. Neem contact op met je huisarts voor psychologische ondersteuning of ontdek onderstaande alternatieve therapieën.

leer meer over alle onderwerpen

ontdek de boeken