dieet

Je dieet is de manier waarop je je voedt — dus het geheel van voedingsmiddelen en dranken dat je gewoonlijk gebruikt. In het dagelijks taalgebruik wordt “een dieet” vaak gebruikt voor een bewust gekozen voedingspatroon met een specifiek doel, zoals afvallen, bijkomen, een medische aandoening ondersteunen, bepaalde voedingsmiddelen vermijden (medisch of door levensbeschouwing) of gewoon gezonder eten.

Een dieet is een bepaald voedingspatroon dat iemand volgt, tijdelijk of langdurig, al dan niet met een specifiek doel.

Diëten kan gezond zijn, maar het hangt sterk af van wat je met “diëten” bedoelt. Gezond afvallen betekent vooral geleidelijk en volhoudbaar afvallen, zonder tekorten aan voedingsstoffen. Een gematigd energietekort, voldoende eiwitten, vezels en beweging werkt doorgaans beter dan een crashdieet.

  • een evenwichtig voedingspatroon met voldoende groenten, fruit, volkorenproducten, eiwitten en gezonde vetten is doorgaans gezond
  • een dieet waarbij je extreem weinig eet, hele voedselgroepen schrapt of snel veel gewicht probeert te verliezen, kan juist ongezond zijn
  • voor afvallen is meestal een klein, duurzaam calorietekort verstandiger dan een streng crashdieet
  • je hoeft niet per se een specifiek “dieet” te volgen om gezond te eten

soorten diëten

mediterraan dieet


Gebaseerd op de traditionele keuken rond de Middellandse Zee: veel groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, noten, vis en olijfolie; weinig rood vlees en sterk bewerkte voeding.

  • gevarieerd, weinig restrictief en goed onderbouwd voor de algemene gezondheid
  • afvallen gebeurt niet automatisch; portiegrootte en totale energie-inname blijven belangrijk

koolhydraatarm dieet


Je beperkt vooral koolhydraatrijke producten zoals brood, pasta, rijst, aardappelen en suiker. Je eet relatief meer eiwitten, groenten en vetten.

  • kan snel gewichtsverlies geven en voor sommige mensen de eetlust verminderen
  • kan moeilijk vol te houden zijn en te weinig vezels of bepaalde voedingsmiddelen opleveren

ketogeen (keto)


Een zeer strenge vorm van koolhydraatarm eten. Je eet zeer weinig koolhydraten en relatief veel vet, waardoor het lichaam meer ketonen gaat gebruiken als brandstof.

  • kan op korte termijn behoorlijk gewichtsverlies opleveren en de eetlust verminderen
  • erg beperkend, sociaal lastig en niet noodzakelijk beter dan minder strenge methodes op lange termijn

intermittent fasting


Je wisselt periodes van eten en vasten af, bijvoorbeeld dagelijks eten binnen een venster van 8 uur en 16 uur vasten.

  • eenvoudige structuur en voor sommigen gemakkelijker dan voortdurend calorieën tellen
  • honger, vermoeidheid of eetbuien kunnen optreden; de kwaliteit van je voeding blijft belangrijk

veganistisch dieet


Je eet uitsluitend plantaardige producten en vermijdt vlees, vis, eieren, melk en andere dierlijke producten.

  • kan veel groenten, fruit, peulvruchten en volkorenproducten bevatten en heeft een relatief lage ecologische impact
  • vitamine B12 moet worden aangevuld; ook ijzer, calcium, jodium, omega-3 en eiwitten verdienen aandacht

vegetarisch dieet


Je eet geen vlees of vis, maar kunt wel eieren, zuivel en plantaardige producten eten. Er bestaan verschillende varianten.

  • kan rijk zijn aan vezels en plantaardige voedingsmiddelen en is minder beperkend dan veganisme
  • een slecht samengesteld vegetarisch dieet kan alsnog veel sterk bewerkte producten bevatten

paleo


Richt zich op voedingsmiddelen die volgens het concept lijken op wat onze voorouders aten: vlees, vis, eieren, groenten, fruit, noten en zaden. Granen, peulvruchten en vaak zuivel worden vermeden.

  • stimuleert het eten van weinig bewerkte voedingsmiddelen
  • beperkt onnodig veel gezonde voedingsmiddelen en heeft geen duidelijk voordeel boven andere gezonde voedingspatronen

DASH-dieet


Oorspronkelijk ontwikkeld om een hoge bloeddruk te helpen aanpakken. Veel groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en magere zuivel; weinig zout en sterk bewerkte voeding.

  • zeer goed onderbouwd en geschikt voor een gezond voedingspatroon
  • vraagt enige planning en kan in het begin wennen zijn

maaltijdvervangers


Eén of meerdere dagelijkse maaltijden worden vervangen door bijvoorbeeld een shake, reep of kant-en-klare maaltijd met een gecontroleerde hoeveelheid energie

  • gemakkelijk en overzichtelijk; kan op korte termijn helpen bij gewichtsverlies
  • minder variatie en minder geschikt als permanente manier van eten; terugval na stoppen is mogelijk

welk dieet

Als je doel gezond afvallen én het resultaat behouden is, kies dan niet automatisch voor het strengste dieet. Voor veel mensen is een mediterraan voedingspatroon of een gematigde, flexibele variant daarvan een uitstekende basis. Belangrijker dan de naam van het dieet zijn uiteindelijk:

voldoende voedingsstoffen → een haalbaar calorietekort → voldoende eiwitten en vezels → beweging → iets wat je maanden/jaren kunt volhouden

En één belangrijke nuance: “snel afvallen” betekent niet noodzakelijk “beter afvallen”. Een aanpak die je kunt volhouden is doorgaans waardevoller dan een zeer streng dieet waarmee je in enkele weken veel gewicht verliest. En belangrijk: je kan gewicht verliezen door voeding aan te passen, maar beweging heeft daarnaast belangrijke voordelen.

  • behoud van spiermassa
  • conditie
  • hart- en vaatgezondheid
  • botgezondheid
  • mentale gezondheid
  • betere functionele fitheid
Voor gewichtsverlies alleen is voeding vaak een belangrijke hefboom, maar voor gezondheid op lange termijn is beweging minstens zo relevant.

voedingspatronen

type voorbeeld belangrijkste principe
energiebeperkend caloriearm dieet minder energie innemen
koolhydraatarm keto minder koolhydraten
vetrijk keto relatief veel vet
eiwitrijk high-protein meer eiwitten
tijdsgebonden intermittent fasting wanneer je eet beperken
voedingsmiddelgericht veganisme, vegetarisme bepaalde producten vermijden
medisch glutenvrij bij coeliakie specifieke stof vermijden
kwaliteitsgericht mediterraan vooral gezonde voedingsmiddelen

lees je dagelijkse horoscoop

ontdek je astrologisch teken