doorzoek de site
Typ hierboven je zoekterm en klik op het icoontje. Ben je op zoek naar de betekenis van je droom, typ dan enkel het onderwerp in en niet "betekenis droom over ...".
Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een van de meest onderzochte en toegepaste vormen van psychotherapie. Het uitgangspunt is dat gedachten, gevoelens en gedrag elkaar voortdurend beïnvloeden. Door niet-helpende denkpatronen en gewoontes te herkennen en te veranderen, kunnen emotionele klachten verminderen.
Gebeurtenissen veroorzaken niet rechtstreeks onze emoties. De betekenis die we eraan geven doet dat. De therapie is een psychologische behandelmethode die ervan uitgaat dat onze interpretatie van gebeurtenissen vaak belangrijker is voor hoe we ons voelen dan de gebeurtenis zelf.
Dat betekent niet dat emoties "verkeerd" zijn. Integendeel: emoties zijn meestal logisch vanuit hoe iemand een situatie interpreteert. Cognitieve gedragstherapie probeert niet simpelweg "positief denken" aan te leren. Het doel is om realistischer en behulpzamer te leren denken en handelen zodat je minder vastloopt in patronen die klachten in stand houden en vicieuze cirkels doorbreekt.
Een eenvoudig voorbeeld:
- situatie: je stuurt een bericht naar een vriend en krijgt urenlang geen antwoord
- automatische gedachte: "Hij vindt me waarschijnlijk vervelend."
- gevoel: onzekerheid, verdriet of angst
- gedrag: je trekt je terug of stuurt meerdere bezorgde berichten
In CGT onderzoek je of die gedachte wel klopt.
- welk bewijs heb ik hiervoor
- zijn er andere verklaringen (bvb: hij werkt, zijn telefoon is leeg, hij heeft het druk.)
- wat zou ik tegen een vriend zeggen die dit dacht
Door automatische gedachten te onderzoeken, denkfouten te herkennen, vermijdingsgedrag te doorbreken en nieuwe ervaringen op te doen, kan iemand geleidelijk nieuwe, realistischere patronen ontwikkelen die leiden tot minder psychische klachten en meer psychologische flexibiliteit.
technieken
gedachten uitdagen
Je leert automatische negatieve gedachten op te merken en kritisch te onderzoeken.
gedragsexperiment
Je test voorspellingen in de praktijk. Bijvoorbeeld: als je denkt dat iedereen je zal uitlachen tijdens een presentatie, probeer je een korte presentatie te geven en kijk je wat er werkelijk gebeurt. Zo doorbreek je de negatieve bekrachtigingscirkel.
exposure
Bij angstklachten vermijd je vaak situaties die spanning oproepen. CGT helpt je deze stap voor stap aan te gaan, zodat de angst geleidelijk afneemt. Het doel is niet om angst direct te laten verdwijnen. Het doel is te ervaren dat:
- angst draaglijk is
- angst meestal vanzelf weer afneemt
- de gevreesde ramp vaak uitblijft
activatie
Bij depressieve klachten kan iemand steeds minder ondernemen. CGT stimuleert om deze vicieuze cirkel te doorbreken en weer activiteiten op te bouwen die voldoening of structuur geven.
wisselwerking
CGT beschrijft vaak de wisselwerking tussen drie elementen
- gedachten
- gevoelens
- gedrag
Deze beïnvloeden elkaar voortdurend.
situatie → gedachten → gevoelens → lichamelijke reacties → gedrag → nieuwe ervaringen
situatie
↓
je baas zegt:
- "Kun je straks even langskomen?
- We moeten iets bespreken."
automatische gedachte
↓
- "Ik heb iets fout gedaan."
- "Ik ga ontslagen worden."
emotie
↓
- angst
- stress
- onrust
lichamelijke reactie
↓
- snelle hartslag
- zweten
- spierspanning
gedrag
- je kunt je niet meer concentreren
- je piekert urenlang
- je vermijdt contact met collega's
Later blijkt dat je baas je wilde feliciteren met een project. De situatie veranderde niet maar de interpretatie ervan bepaalde grotendeels de emotionele reactie.
cognitieve model
kernovertuigingen
Dit zijn je diepste overtuigingen.
over jezelf
- "Ik ben niet goed genoeg."
- "Ik ben onbelangrijk."
- "Ik ben zwak."
over anderen
- "Mensen zijn niet te vertrouwen."
- "Iedereen zal mij uiteindelijk verlaten."
over de wereld
- "De wereld is gevaarlijk."
- "Je moet altijd op je hoede zijn."
automatische gedachten
Dit zijn snelle, spontane gedachten die vaak zonder bewust nadenken opkomen.
- "Ik ga dit verpesten."
- "Ze vinden me dom."
- "Niemand zit op mij te wachten."
onderliggende overtuigingen
Dit zijn diepere regels die iemand over zichzelf of de wereld heeft ontwikkeld.
- "Ik moet alles perfect doen."
- "Als mensen mij afwijzen, ben ik waardeloos."
- "Ik moet altijd sterk zijn."
cognitieve vertekeningen
Een belangrijk onderdeel van CGT is het leren herkennen van denkfouten, ook wel cognitieve vertekeningen genoemd.
-
catastroferen: je verwacht direct het slechtst mogelijke scenario
"Ik voel een steek in mijn borst. Ik zal wel een hartaanval hebben." -
zwart-witdenken: alles is volledig goed of volledig slecht
"Ik maakte één fout tijdens mijn presentatie, dus het was een complete mislukking." -
gedachten lezen: je denkt te weten wat anderen denken
"Die collega keek niet naar me. Hij zal me niet mogen." -
overgeneraliseren: één gebeurtenis wordt een algemene regel
"Ik ben afgewezen voor deze baan. Ik zal nooit ergens aangenomen worden." -
negatief filteren: je ziet alleen de negatieve aspecten
Negen mensen geven complimenten en één persoon heeft kritiek. Je blijft alleen aan die kritiek denken. -
personaliseren: je neemt te veel verantwoordelijkheid
"Mijn vrienden zijn stil vandaag. Dat zal wel door mij komen." -
"moeten"-gedachten: rigide regels voor jezelf of anderen
"Ik moet altijd sterk zijn."
"Ik mag nooit fouten maken."
CGT heeft sterke wetenschappelijke onderbouwing bij onder andere
- depressie
- gegeneraliseerde angststoornis
- paniekstoornis
- obsessieve-compulsieve stoornis
- posttraumatische stressstoornis
- sociale angst
- slaapproblemen (via een specifieke vorm: CGT-I)
- sommige vormen van chronische pijn en stressgerelateerde klachten
lees boek
ontdek alle boeken
informatief platform dat je terug op weg wil helpen naar wie je altijd bent geweest - geniet van jezelf
© 2010-2026 Lichaam en Geest - alle rechten voorbehouden
door het bezoeken van deze site ga je expliciet akkoord met het plaatsen van analytische cookies
disclaimer, cookies & privacy - hosting